10 Ekim 2009 tarihinde, organize sanayi bölgelerinin bir alt ihtisas alanı olarak “Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgelerinin (TDİOSB)” kuruluş, faaliyetleri, işletilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen bir yönetmelik çıkarıldı. Yönetmeliğin 2009 yılında baş gösteren et krizinin ardından hayvancılığı yeniden canlandırmanın yollarından birisi görülerek çıkarıldığı çok açık. Bilindiği gibi 2009 et krizini takip eden 2010-2012 yılları arasında 3 milyar dolarlık hayvan ve et ithalatı yapılmıştı.
***
Yönetmeliğe göre, tıpkı sanayi tesislerini bir araya toplayan organize sanayi bölgeleri (OSB) gibi, hayvancılık ve seracılık konularında da OSB’ler kurulabiliyor. TDİOSB’lerin en az 50 hayvancılık işletmesi veya en az 500 dekarlık alanda 30 seracılık işletmesinin bir araya getirecek büyüklükte, mülkiyetinin ise en az yüzde 75’inin Maliye Hazinesine ait alan/alanlarda kurulması gerekiyor. Yalnız kurulacak hayvancılık işletmelerinden her birinin, süt sığırcılığı için en az 25 baş, besi sığırcılığı için en az 50 baş olarak planlanması gerekiyor. Bu arada yönetmelik her iki ihtisas konusunda kurulacak TDİOSB’lerde en az yüzde 5’lik alanda o konu ile ilgili sanayi tesisi (kesimhaneler, soğuk hava depoları, et ve et ürünleri sanayi, yem sanayi, süt ve süt ürünleri sanayi, sebze ve meyve işleme ve paketleme tesisleri, meyve salatası, meyve suyu, meyve ve sebze konsantresi, salça, dondurulmuş ürünler gibi tesisler) kurulmasına da imkân sağlıyor.
***
TDİOSB’ler bölgenin OSB’lerinin faydalandığı teşvik uygulamalardan yararlanabildiği gibi, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının alt yapıda 11 yıl vadeli, yüzde 3 faizli teşvik uygulaması ile Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunun üst yapı ile ilgili yüzde 50 - 65 arasında değişen hibelerinden de yararlanabiliyor. Ayrıca 2 Ağustos 2013 tarihli torba yasayla çıkan “ Yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedeli, Endüstri Bölgeleri, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ve Organize Sanayi Bölgeleri onaylı sınırı içerisinde yer alan tüm yapılar için yüzde 75 indirimli uygulanır” hükmü TDİOSB’ler için de geçerli olacaktır.
***
Ülkemizde Amasya (Suluova), Şanlıurfa, Diyarbakır, Karaman’da hayvancılık; Denizli’de (Sarayköy) seracılık alanlarında kurulmuş tarım dayalı ihtisas OSB’leri faaliyetlerini başarılı bir şekilde yürütüyorlar. Bunların yanında Ankara (Çubuk), Antalya, Çanakkale (Bigadiç), Eskişehir, Gaziantep, Gümüşhane (Kelkit), Isparta, Kars, Kayseri, Kütahya (Çavdarhisar, Kırkıllı), Nevşehir, Yalova gibi il ve ilçelerimizde kuruluş çalışmaları devam ediyor. TDİOSB’lerin, ülke genelinde, il ve ilçelerimizde yaygınlaşması halinde bitkisel ve hayvansal üretimde artışa; kümelenme sayesinde sağlık, yem gibi bakım giderlerinin düşmesine; girişimcilere yeni yatırım fırsatları sağlayarak hem yeni istihdam olanaklarının yaratılmasına hem de bölgesel kalkınmanın sağlanmasına imkân sağlayacağı açıktır.
