Yeni Gün Bayramınız Kutlu Olsun
Tarih: 21.3.2016 23:29:42 / 657okunma / 0yorum
OSMAN ÖCAL

Birbiriyle iç içe veya yan yana yaşayan toplumlar kültürel etkileşim içerisine girerler. Bizim ‘Yeni Gün´ dediğimiz Nevruz da bir kültürel etkileşim sonucunda Orta Asya ve Ortadoğu´da yaşayan uluslar tarafından bir bayram olarak değişik amaçlarla kutlana gelmiştir. Uluslar, bu yeni yılın ilk gününün bahar heyecanını, çeşitli mitolojik ve efsanevi unsurlarla örüp, kendi örf ve gelenekleriyle kaynaştırarak yüzyıllar boyu devam ettirmişlerdir.

Yeni Gün Bayramının ana kaynağı, çıkış noktası neresidir veya hangi ulusa aittir? Nevruz takvimi ve Nevruz bayramı, yazılı ve sözlü kaynaklarda çeşitli olaylara ve kişilere bağlanmakla beraber kaynaklar oldukça kısıtlı ve hatalarla doludur.

Nevruz Bayramı (Yeni Gün), Türk Milleti´nin yüzyıllar ötesinden devam edip gelen geleneksel bayramlarından biridir. Türk Milli Kültüründe baharın müjdecisi, gece ile gündüzün eşit olduğu ve tabiatın en adaletli günü olarak kabul edilir. Türklerin yaşadığı en uzak bölgelerde dahi 21 Mart, Nevruz Bayramı olarak çeşitli yöresel etkinliklerle kutlanır.

Hunlarda, Göktürklerde, Uygurlarda, Selçuklularda, Osmanlılarda ve Türkiye Cumhuriyeti döneminde örfi bir bayram olmuş ve merasimler, eğlenceler olagelmiştir. Nevruz, Kuzey Kıbrıs´tan Doğu Türkistan´a kadar ulusun ulu günü, yeni yıl habercisi ve bahara ulaşmak gibi anlamlar ifade eder. Ayrıca "Nevruz Sultanı", "Mart Dokuzu" gibi isimlendirmeler de yapılır. Özellikle kırsal kesimlerde böyle adlandırılmaktadır.

Türk Milletinin Yeni Gün Bayramını kutlamasının ikinci bir nedeni ise Türklerin Ergenekon´dan çıkış günü olması nedeniyledir ki bu bile bu bayramın Türk ulusuna ait olduğuna başlı başına yeterli bir sebeptir.

Bu gelenek Türklerden Farslara ve Kürtlere oradan da Araplara geçmiştir. Tarihine ve kültürüne sahip çıkamayan uluslar değerlerini başka toplumlara kaptırırlar. Nevruz geleneği ve sözde kutlamaları özellikle son yıllarda bölücü terör örgütünün devletimize karşı bir meydan okuma, bir başkaldırı girişimi haline gelmiştir.

Nevruzu Fars ve Kürt mitolojilerine dayandırmak isteyenlerin ana kaynağı Zerdüştlüğün kutsal kitabı kabul edilen ‘Avesda´dır. Bu kaynakta ‘ekin bayramı´ diye söz edilmektedir. Mahsul bol olduğunda tanrılarına sadaka ve kurban sunarak bayram yaptıkları belirtilir. Oysa Mart ayında böyle bir durumun olması mevsimsel olarak mümkün değildir. Yaz sonundaki bir kutlamanın baharın başlangıcına alınma durumu vardır ki Kürt yazar Musa Anter de bunu ifade etmektedir ve bayramlarının Ağustos ayında olduğunu ve Arap takvimini kabul etmeleri dolayısıyla mart ayında kutlandığını belirtir.

Diğer bir çelişki ise ateş üzerinden atlamalardır ki ateş Zerdüştlükte kutsaldır ve kutsallarının üzerinden atlayarak eğlenmeleridir.

Türk kültüründeki ateş ilişkisi ise bütün kötülüklerden ve kirden bir arınma geleneğidir. Diğer taraftan örs üzerinde kızgın demiri dövmek Ergenekon´dan çıkarken demir dağın eritilmesini temsil eder.

Bir diğer çelişki ise İran şairi Firdevsi´nin ünlü ‘ Şehnâme´ adlı uzun manzum destanda Farsların, Arap ve Türklerden daha üstün bir ırk olduğu iddiasını kanıtlamak için yazılmış hayali uydurmalardır. Bu eserde bir taraftan İranlılarla Türkler arasındaki mücadelelerde, büyük Türk kahramanı olarak takdim edilen Afrasyab´ın, İran Şahı Keyhüsrev tarafından tuzağa düşürülerek hile ile öldürüldüğü günü kurtuluş günü kabul edip, bayram yaptıkları ve bu günün, daha sonraları Nevruz bayramı olarak kutlandığı kaydedilirken diğer taraftan Kürt Kava efsanesine dayandırmaktadır.

Oysa ‘Uygur Halk Ağız Edebiyatının Esasları´ adlı eserde bu bayramın çok eskiye dayandığı, Kazak, Kırgız, Özbek ve Tatar Türkleri tarafından kutlanıldığı ve Çin halkı üzerinde büyük etkiler yarattığı bilinmektedir. Yine bu eserde merasimin kaide ve kuralları yer almaktadır. Kaşgarlı Mahmut, ‘Bayram´ sözcüğünün anlamını Divan-ı Lügat-it Türk´te ‘Bedhrem, halk arasında gülme ve sevinme, bir yerin ışıklarla ve çiçeklerle bezenmesi ve orada sevinç içinde eğlenilmesi´ olarak tarif eder.

Nevruz aynı zamanda Türk şiirine de konu olmuştur. Şairlerimizden birkaç dörtlükle yazımızı sonlandıralım.

Kaygusuz Abdal´ın bahar sabahını tasvirinden:

‘Erişti bâd-ı nevrûz gülistâne

Gülistân vakti yetti kim uyane

Temamet yeryüzü cünbişe geldi

Behişte benzedi devr-i zamane

Gülistan goncesin açtı donandı

Divâne oldu bülbüller divâne

Yine simurge haber verdi hüdhüd

Otağın başına konmuş şahâne´

 

Türkmen Şairi Mahtumkulu´ndan:

‘Gaflet uykusunda bendidir gözler,

 Uyalır el günden kıymetsiz sözler

 Kışta nevrûz geldi, kış boldu yazlar,

 Dehistandan gelen yeller dargadı.´

 

Özbek Şair Nur Ali Kabul´den:

‘Turan üzük bolsa Özbekistan köz,

 Uning tarifiga yoqtur boşqa söz,

 Türki millatlarning içinde feruz,

 Hürlük timsolining özısan Navröz!´

Anahtar Kelimeler: Yeni, Bayramınız, Kutlu, Olsun
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Veda Yazısı (31 Temmuz 2016 - Pazar)
Kırkayak (19 Şubat 2016 - Cuma)
Eğitim Onurumuz Köy Enstitüleri (08 Şubat 2016 - Pazartesi)
11. Kuruluş Yıldönümü Kutlu Olsun (02 Şubat 2016 - Salı)
Âşık Bacı (11 Ocak 2016 - Pazartesi)
Öldürülen Şairler (03 Ocak 2016 - Pazar)
Pembe Halalar Var Oldukça (03 Aralık 2015 - Perşembe)
Sen, Bilirsin –II- (26 Ekim 2015 - Pazartesi)
Sen Bilirsin -1- (25 Ekim 2015 - Pazar)
Seksen Yıldır Bugünü Bekliyorduk (04 Ekim 2015 - Pazar)
PKK Bir Ermeni Terör Örgütü müdür?-1 (01 Ekim 2015 - Perşembe)
Bal Şenliğimizin Ardından (07 Eylül 2015 - Pazartesi)
Eğitim mi Turizm mi? (24 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Fakirin Kanı Varsıla Kaymak Siyasetçiye Koz (01 Ağustos 2015 - Cumartesi)
Vah Gençliğim Vah! (08 Temmuz 2015 - Çarşamba)
Vekil Adaylarımıza (11 Mayıs 2015 - Pazartesi)
Şu Kızılay Meselesi (11 Nisan 2015 - Cumartesi)
Memleketim İnsanına (18 Mart 2015 - Çarşamba)
Paylaşılamayan Tunceli ve Çevresi -VI- (05 Mart 2015 - Perşembe)
Paylaşılamayan Tunceli ve Çevresi -II- (28 Şubat 2015 - Cumartesi)
Medine Fukarası -II- (12 Şubat 2015 - Perşembe)
Medine Fukarası -I- (11 Şubat 2015 - Çarşamba)
Nice On Yıllara Pusula (02 Şubat 2015 - Pazartesi)
Nam-ı Diğer Abdal-ı Nam (25 Ocak 2015 - Pazar)
Kırıkkale’nin Yeni Beyni (09 Ocak 2015 - Cuma)
Bozkırı Sarsan Zil Sesi–2 (25 Aralık 2014 - Perşembe)
Bozkırı Sarsan Zil Sesi(1) (24 Aralık 2014 - Çarşamba)
PKK Terör Örgütünün Tunceli Çıkmazı–5 (17 Aralık 2014 - Çarşamba)
PKK Terör Örgütünün Tunceli Çıkmazı–4 (17 Aralık 2014 - Çarşamba)
PKK Terör Örgütünün Tunceli Çıkmazı–2 (15 Aralık 2014 - Pazartesi)
PKK Terör Örgütünün Tunceli Çıkmazı (1) (13 Aralık 2014 - Cumartesi)
Bir Yazar Beş Eser (23 Kasım 2014 - Pazar)
Bir 29 Ekim’in Ardından (31 Ekim 2014 - Cuma)
Alışverişimi Kendimden Yapıyorum (21 Eylül 2014 - Pazar)
Çete Ayşe (17 Eylül 2014 - Çarşamba)
Eğitim ve Siyaset (26 Ağustos 2014 - Salı)
Duran Usta (01 Ağustos 2014 - Cuma)
Atatürk’ten Geçinmek (02 Haziran 2014 - Pazartesi)
Siyaset ve Dava Adamlığı (12 Mayıs 2014 - Pazartesi)
Cumhurbaşkanlığı ve Siyaset (16 Nisan 2014 - Çarşamba)
ÇAĞRI (13 Mart 2014 - Perşembe)
İçimizden Birisi (26 Şubat 2014 - Çarşamba)
Kimin İçin Oy Kullanacağız (12 Şubat 2014 - Çarşamba)
Nice Dokuz Yıllara (03 Şubat 2014 - Pazartesi)
Turana Açılan Kapı: Türkvizyon (25 Ocak 2014 - Cumartesi)
MHP adayı Birlik ile dobra dobra (22 Ocak 2014 - Çarşamba)
Eşek Gözlüm (10 Ocak 2014 - Cuma)
Kalemiyle Destanlaşan Bir Şahsiyet (08 Ocak 2014 - Çarşamba)
Türkvizyon ve Dombıra (23 Aralık 2013 - Pazartesi)
Gündem Siyaset (17 Aralık 2013 - Salı)
Kızıl Elma (20 Kasım 2013 - Çarşamba)
Kirli Siyasetin Aktörleri (04 Kasım 2013 - Pazartesi)
Bu Günleri Bir Görseydin Kandemir (02 Ekim 2013 - Çarşamba)
Savaşa Hayır (10 Eylül 2013 - Salı)
Gelincik Kayası Efsanesi (25 Temmuz 2013 - Perşembe)
3 Mayıs?a Nasıl Bakmalıyız? (02 Mayıs 2013 - Perşembe)
Sol İdeolojinin Tepegözü (18 Nisan 2013 - Perşembe)
Abdallar ve Teberce (2) (02 Nisan 2013 - Salı)
Abdallar ve Teberce (1) (01 Nisan 2013 - Pazartesi)
Nasıl Görünüyoruz? (12 Mart 2013 - Salı)
En Çok Çalışan Vekiller (25 Şubat 2013 - Pazartesi)
Atı Alan Üsküdar?ı Geçerken(2) (16 Şubat 2013 - Cumartesi)
Atı Alan Üsküdar?ı Geçerken(1) (14 Şubat 2013 - Perşembe)
Kutlu Olsun (03 Şubat 2013 - Pazar)
Selam Getirdim(3) (17 Ocak 2013 - Perşembe)
Selam Getirdim(2) (16 Ocak 2013 - Çarşamba)
Selam Getirdim(1) (14 Ocak 2013 - Pazartesi)
Es Turizm?in Yaptığına Bakın (08 Ocak 2013 - Salı)
Verdikçe İsterler (2) (26 Aralık 2012 - Çarşamba)
Verdikçe İsterler (1) (26 Aralık 2012 - Çarşamba)
SSCB Yirmi Yıl Daha Yaşasaydı (08 Aralık 2012 - Cumartesi)
Hacı Taşan?a Vefasızlık (30 Kasım 2012 - Cuma)
Kadânî?nin Sesine Kulak Verin (12 Kasım 2012 - Pazartesi)
Teşekkürler İlqar Müezzinzade (04 Kasım 2012 - Pazar)
Asla Gurur Duymuyoruz (05 Ekim 2012 - Cuma)
Askeri Araçta Örgüt Paçavrası (05 Eylül 2012 - Çarşamba)
Sanal Soygunu (22 Ağustos 2012 - Çarşamba)
Söz Sende Hasandede (01 Ağustos 2012 - Çarşamba)
Devlet Devlet Değil Millet Millet Değil (23 Temmuz 2012 - Pazartesi)
Ayrılığın Böylesi (13 Temmuz 2012 - Cuma)
Teşekkürler Öğretmenim (05 Temmuz 2012 - Perşembe)
Sulakyurtlunun Korkusu (25 Haziran 2012 - Pazartesi)
Karabağ Turan (18 Haziran 2012 - Pazartesi)
Mahşer Varsa (11 Haziran 2012 - Pazartesi)
Büyüdünüz de Ne Oldu (05 Haziran 2012 - Salı)
Mum Söndü (28 Mayıs 2012 - Pazartesi)
Dirilişin Tarihi 19 Mayıs (19 Mayıs 2012 - Cumartesi)
Türkçe Treni (12 Mayıs 2012 - Cumartesi)
Nisan:2 Mayıs:3 (05 Mayıs 2012 - Cumartesi)
Söz Havada Kalmasın (30 Nisan 2012 - Pazartesi)
Nerde Eski Bayramlar (21 Nisan 2012 - Cumartesi)
Tanrı?m Kayıra (16 Nisan 2012 - Pazartesi)
Davetlisiniz (06 Nisan 2012 - Cuma)
Ben Bu Suçu İşlerim (26 Mart 2012 - Pazartesi)
Bayrağıma Saygıyla (12 Mart 2012 - Pazartesi)
Hayaliyle Solanlar (04 Mart 2012 - Pazar)
Genç Türkler Birliği (27 Şubat 2012 - Pazartesi)
Kaldırımda Kale Var (21 Şubat 2012 - Salı)
Ceset Çukurunda Bir Müdür (12 Şubat 2012 - Pazar)
Kimlik Kimlik Üstüne ve Seyit Rıza (06 Şubat 2012 - Pazartesi)
Katerina?ya Referans (29 Ocak 2012 - Pazar)
Hasandede Peribacaları (23 Ocak 2012 - Pazartesi)
?Hristofyaaaas!? diye bağırdı son kez (16 Ocak 2012 - Pazartesi)
Kızıl astar isterler (09 Ocak 2012 - Pazartesi)
Yas mı, Devlete isyan mı? (02 Ocak 2012 - Pazartesi)
Ilımlı sömürü (26 Aralık 2011 - Pazartesi)
Gönül Nuru Tuğra (19 Aralık 2011 - Pazartesi)
ADEY?e direniş (12 Aralık 2011 - Pazartesi)
Kerbelâ?yı Yeniden Sorgulamak (05 Aralık 2011 - Pazartesi)
Eşit İşe Eşit Ücret mi Yoksa (28 Kasım 2011 - Pazartesi)
Avanos?un Kazları (21 Kasım 2011 - Pazartesi)
Bir Öneri de Benden (19 Kasım 2011 - Cumartesi)
Sürün şu domuzları (10 Kasım 2011 - Perşembe)
Bu Gün On Kasım Perşembe (10 Kasım 2011 - Perşembe)
Güldürmeyin Adamı (04 Kasım 2011 - Cuma)
Çanakkale Ruhlu Anadolu İnsanı (31 Ekim 2011 - Pazartesi)
Bir ayıba itiraz (29 Ekim 2011 - Cumartesi)
Dil (24 Ekim 2011 - Pazartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sağlık
3. Sayfa
Teknoloji
Magazin
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar