Paylaşılamayan Tunceli ve Çevresi -IV-
Paylaşılamayan Tunceli ve Çevresi -IV-
Tarih: 3.3.2015 00:32:41 / 899okunma / 0yorum
OSMAN ÖCAL

Ermenilere karşı kurulan Hamidiye Alaylarının Şafi Kürtlerden ve Zazalardan kurulmuş olması ve alay mensuplarının sayısının neredeyse 100 bini bulması, Alevi- Şii inançtaki aşiretlerin bu alaylara alınmaması; alayların kuruluş amaçlarının dışına çıkarak çapulculuk ve katliamlar yapması devletin Ermeniler iyi gözle bakmadığı Alevi aşiretlerini de etkilemiştir.

Uygulanan kırım, zulüm ve baskılar neticesinde günlük konuşma dili olarak Türkmenlerin Kürtçe ya da Zazaca konuşmaları ibadetlerini ise Türkçe yapmaları bundandır. Konu ile ilgili Mehmet Şerif Fırat’ın Doğu İlleri ve Varto Tarihi adlı eserinde geniş bilgiler mevcuttur.

Bu konuda yine Rıza Zelyut şöyle demektedir: ‘‘Bir not olarak ekleyelim ki; devlet raporlarında; 1930`larda; Dersim`de 60–70 yaşlarındakilerle Türkçe anlaşıldığını ama bunların çocuklarının tamamen Kürtçe konuştuğu dile getiriliyor. Kürtleşmenin o sıralar nasıl hızlanmış bulunduğunu bu örnek de göstermektedir. Böylece, günlük dili Türkçenin yanı sıra Kürtçe veya Zazaca olan ama kültürü, yaşam biçimi, inancı tamamen Türk olarak kalan bir hayat tarzı ortaya çıkmıştır. Dersim bölgesinin damarlarına girince bu Türk kimliğini çok parlak biçimde bulmaktayız. Kürtleşen Bazı Türk Boyları Osmanlı Devleti`nin Kürt aşiretlerini kullanarak yürüttüğü Türk düşmanlığı sonucunda Doğu Anadolu`daki Kızılbaş Türk boyları yer yer Kürtleşmiştir. Doğu Anadolu`da kimliğini değiştiren boylardan bazıları şunlardır: Halaç, Ağaçeri, Mukri, Bayat, Avşar, Beğdilli, Eyva (Yıva) Günümüzde; Doğu Anadolu`da yaşayıp kendisini Kürt sanan Avşarlar var. Afşarlar Türkiye`nin doğusuna, güneyine, batısına kadar saçılmışlardır. Dersim de anadilini değiştiren Oğuz ve Kıpçak boylarının yaşadığı bölgelerden birisidir…

Öncelikle belirtelim ki bölgede konuşulan üç ayrı dil vardır. Bunlardan birisi Türkçe olup oldukça yaygındır. İkincisi Kürtçedir ki bu Kurmanci diye bilinir. Üçüncü dil ise Zazacadır. Ayrıca; Tunceli bölgesi, Kürtlerin yaşadığı coğrafyanın dışındadır. Tarihte sınırları pek de belli olmayan Kürdistan coğrafyası; Türkiye`nin İran sınırından ötelere denk düşmektedir. En önemlisi de Tunceli kültürü ile Kürt kültürünün bir ilişkisi bulunmamaktadır. Bu gerçeği Kürtler ile ilgili araştırma yapan herkes görmüş ve yazmıştır.

Tunceli ile ilgili kültür öğelerinden bazılarının izlenmesi bile; bölgenin Türk kimliğini yansıtan bir coğrafya olduğunu ortaya koyacaktır… Dersim’de bulunan eski mezarlar; o bölgenin millî kimliğini gösterirler. Dersim bölgesi ile buranın batıdaki uzantısı Koçgiri alanlarında, mezar taşlarının koç biçiminde ya da koçbaşı biçiminde dikildiği görülüyor. Karakoyunlu ve Akkoyunlu Türklerinin İran`da ve Doğu Anadolu`da yerleştiklerini; devletler kurduklarını; bunların koyun-koç sembollerini mezar taşlarına işlediklerini biliyoruz. Koç biçimli veya koçbaşı biçimli sembollerin Türkler tarafından kullanılması binlerce yıl eskiye gitmektedir. Hun Türklerinde koç, en makbul kurban sayılıyordu… Altaylar-da VIII. ve X. yüzyıllara ait bir mezarda erkeğin yanında at, kadının yanında da koç bulunmuştur. Değişik Türk halkları koç-başını çeşitli eşyalarına süs olarak işlemişlerdir. Kırgız, Oğuzlar, Avar, Karakalpak, Çuvaş, Bulgar Türk halkları gibi... Altaylardan Anadolu`ya uzanan geniş Türk coğrafyasındaki bu geleneği dağlık Tunceli ve Bingöl bölgelerinde de aynen aynen görmekteyiz… Tunceli bölgesinde çok daha eski dönemi temsil ettiğini tespit etmiş bulunuyoruz. Çünkü bu koç biçimli mezar taşlarının üstüne aynı zamanda güneş piktog-ramları da işlenmiştir. Bu sembol; Gök Tanrı inancının açıkça işaretidir… Anadolu’da koç heykelli mezar taşları Zazalardan önce Kıpçak (Kuman) Türkleri ile bölgede görülmeye başlanmıştır. Özellikle Karadeniz Bölgesi`nin Kıpçaklar tarafından yurt tutulduğunu ve burada birçok koç heykelli mezar taşı bıraktığını biliyoruz…

Milattan öncesinden başlayarak Dersim coğrafyasına ulaşan değişik Türk halkları olmuştur. Bunların önemlileri şunlardır: İskitler: MÖ 7. yy`da devletleşen İskitler; MÖ 5. ve 4. yüzyıllarda Kafkaslar üzerinden aşarak Orta Anadolu`ya kadar uzanmışlardır. Hunlar (Ağaçeri kolu): MS 396`dan başlayarak değişik tarihlerde Doğu Anadolu`yu hatta Suriye`yi bile istila etmişlerdir. Ağaçeriler Bizans`la anlaşmalı olarak buralardan başlayarak Toroslara kadar yerleşmişlerdir. Sabırlar: 516`da Kafkaslar üzerinden bu bölgelere ve Orta Anadolu`ya kadar uzanmışlardır. Hazarlar (Batı Gök Türkleri): 7. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Hazar Türkleri Kafkasya üzerinden güneye inmişler ve bölgede etkili olmuşlardır. Kıpçaklar (Kumanlar): 10. yy Bizans askeri olarak Doğu Anadolu`da yer aldılar. Bunlar daha sonra da bu bölgelere indiler ve Karadeniz hattına yerleştiler. Beyaz tenli, yeşil gözlü, sarı veya kumral Türkler, işte bu Kıpçakların torunlarıdır…’’(7)

Rıza Zelyut’un işaret ettiği Tunceli yöresi MÖ den beri Türk boylarının zaman zaman uğrak yeri olması Türklerin ilk yerleşenlerinin Zazalardan önce buralarda yerleşmiş olabileceklerini düşündürmektedir. DEVAMI GELECEK

Anahtar Kelimeler: Paylaşılamayan, Tunceli, Çevresi, IV
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Veda Yazısı (31 Temmuz 2016 - Pazar)
Yeni Gün Bayramınız Kutlu Olsun (21 Mart 2016 - Pazartesi)
Kırkayak (19 Şubat 2016 - Cuma)
Eğitim Onurumuz Köy Enstitüleri (08 Şubat 2016 - Pazartesi)
11. Kuruluş Yıldönümü Kutlu Olsun (02 Şubat 2016 - Salı)
Âşık Bacı (11 Ocak 2016 - Pazartesi)
Öldürülen Şairler (03 Ocak 2016 - Pazar)
Pembe Halalar Var Oldukça (03 Aralık 2015 - Perşembe)
Sen, Bilirsin –II- (26 Ekim 2015 - Pazartesi)
Sen Bilirsin -1- (25 Ekim 2015 - Pazar)
Seksen Yıldır Bugünü Bekliyorduk (04 Ekim 2015 - Pazar)
PKK Bir Ermeni Terör Örgütü müdür?-1 (01 Ekim 2015 - Perşembe)
Bal Şenliğimizin Ardından (07 Eylül 2015 - Pazartesi)
Eğitim mi Turizm mi? (24 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Fakirin Kanı Varsıla Kaymak Siyasetçiye Koz (01 Ağustos 2015 - Cumartesi)
Vah Gençliğim Vah! (08 Temmuz 2015 - Çarşamba)
Vekil Adaylarımıza (11 Mayıs 2015 - Pazartesi)
Şu Kızılay Meselesi (11 Nisan 2015 - Cumartesi)
Memleketim İnsanına (18 Mart 2015 - Çarşamba)
Paylaşılamayan Tunceli ve Çevresi -VI- (05 Mart 2015 - Perşembe)
Paylaşılamayan Tunceli ve Çevresi -II- (28 Şubat 2015 - Cumartesi)
Medine Fukarası -II- (12 Şubat 2015 - Perşembe)
Medine Fukarası -I- (11 Şubat 2015 - Çarşamba)
Nice On Yıllara Pusula (02 Şubat 2015 - Pazartesi)
Nam-ı Diğer Abdal-ı Nam (25 Ocak 2015 - Pazar)
Kırıkkale’nin Yeni Beyni (09 Ocak 2015 - Cuma)
Bozkırı Sarsan Zil Sesi–2 (25 Aralık 2014 - Perşembe)
Bozkırı Sarsan Zil Sesi(1) (24 Aralık 2014 - Çarşamba)
PKK Terör Örgütünün Tunceli Çıkmazı–5 (17 Aralık 2014 - Çarşamba)
PKK Terör Örgütünün Tunceli Çıkmazı–4 (17 Aralık 2014 - Çarşamba)
PKK Terör Örgütünün Tunceli Çıkmazı–2 (15 Aralık 2014 - Pazartesi)
PKK Terör Örgütünün Tunceli Çıkmazı (1) (13 Aralık 2014 - Cumartesi)
Bir Yazar Beş Eser (23 Kasım 2014 - Pazar)
Bir 29 Ekim’in Ardından (31 Ekim 2014 - Cuma)
Alışverişimi Kendimden Yapıyorum (21 Eylül 2014 - Pazar)
Çete Ayşe (17 Eylül 2014 - Çarşamba)
Eğitim ve Siyaset (26 Ağustos 2014 - Salı)
Duran Usta (01 Ağustos 2014 - Cuma)
Atatürk’ten Geçinmek (02 Haziran 2014 - Pazartesi)
Siyaset ve Dava Adamlığı (12 Mayıs 2014 - Pazartesi)
Cumhurbaşkanlığı ve Siyaset (16 Nisan 2014 - Çarşamba)
ÇAĞRI (13 Mart 2014 - Perşembe)
İçimizden Birisi (26 Şubat 2014 - Çarşamba)
Kimin İçin Oy Kullanacağız (12 Şubat 2014 - Çarşamba)
Nice Dokuz Yıllara (03 Şubat 2014 - Pazartesi)
Turana Açılan Kapı: Türkvizyon (25 Ocak 2014 - Cumartesi)
MHP adayı Birlik ile dobra dobra (22 Ocak 2014 - Çarşamba)
Eşek Gözlüm (10 Ocak 2014 - Cuma)
Kalemiyle Destanlaşan Bir Şahsiyet (08 Ocak 2014 - Çarşamba)
Türkvizyon ve Dombıra (23 Aralık 2013 - Pazartesi)
Gündem Siyaset (17 Aralık 2013 - Salı)
Kızıl Elma (20 Kasım 2013 - Çarşamba)
Kirli Siyasetin Aktörleri (04 Kasım 2013 - Pazartesi)
Bu Günleri Bir Görseydin Kandemir (02 Ekim 2013 - Çarşamba)
Savaşa Hayır (10 Eylül 2013 - Salı)
Gelincik Kayası Efsanesi (25 Temmuz 2013 - Perşembe)
3 Mayıs?a Nasıl Bakmalıyız? (02 Mayıs 2013 - Perşembe)
Sol İdeolojinin Tepegözü (18 Nisan 2013 - Perşembe)
Abdallar ve Teberce (2) (02 Nisan 2013 - Salı)
Abdallar ve Teberce (1) (01 Nisan 2013 - Pazartesi)
Nasıl Görünüyoruz? (12 Mart 2013 - Salı)
En Çok Çalışan Vekiller (25 Şubat 2013 - Pazartesi)
Atı Alan Üsküdar?ı Geçerken(2) (16 Şubat 2013 - Cumartesi)
Atı Alan Üsküdar?ı Geçerken(1) (14 Şubat 2013 - Perşembe)
Kutlu Olsun (03 Şubat 2013 - Pazar)
Selam Getirdim(3) (17 Ocak 2013 - Perşembe)
Selam Getirdim(2) (16 Ocak 2013 - Çarşamba)
Selam Getirdim(1) (14 Ocak 2013 - Pazartesi)
Es Turizm?in Yaptığına Bakın (08 Ocak 2013 - Salı)
Verdikçe İsterler (2) (26 Aralık 2012 - Çarşamba)
Verdikçe İsterler (1) (26 Aralık 2012 - Çarşamba)
SSCB Yirmi Yıl Daha Yaşasaydı (08 Aralık 2012 - Cumartesi)
Hacı Taşan?a Vefasızlık (30 Kasım 2012 - Cuma)
Kadânî?nin Sesine Kulak Verin (12 Kasım 2012 - Pazartesi)
Teşekkürler İlqar Müezzinzade (04 Kasım 2012 - Pazar)
Asla Gurur Duymuyoruz (05 Ekim 2012 - Cuma)
Askeri Araçta Örgüt Paçavrası (05 Eylül 2012 - Çarşamba)
Sanal Soygunu (22 Ağustos 2012 - Çarşamba)
Söz Sende Hasandede (01 Ağustos 2012 - Çarşamba)
Devlet Devlet Değil Millet Millet Değil (23 Temmuz 2012 - Pazartesi)
Ayrılığın Böylesi (13 Temmuz 2012 - Cuma)
Teşekkürler Öğretmenim (05 Temmuz 2012 - Perşembe)
Sulakyurtlunun Korkusu (25 Haziran 2012 - Pazartesi)
Karabağ Turan (18 Haziran 2012 - Pazartesi)
Mahşer Varsa (11 Haziran 2012 - Pazartesi)
Büyüdünüz de Ne Oldu (05 Haziran 2012 - Salı)
Mum Söndü (28 Mayıs 2012 - Pazartesi)
Dirilişin Tarihi 19 Mayıs (19 Mayıs 2012 - Cumartesi)
Türkçe Treni (12 Mayıs 2012 - Cumartesi)
Nisan:2 Mayıs:3 (05 Mayıs 2012 - Cumartesi)
Söz Havada Kalmasın (30 Nisan 2012 - Pazartesi)
Nerde Eski Bayramlar (21 Nisan 2012 - Cumartesi)
Tanrı?m Kayıra (16 Nisan 2012 - Pazartesi)
Davetlisiniz (06 Nisan 2012 - Cuma)
Ben Bu Suçu İşlerim (26 Mart 2012 - Pazartesi)
Bayrağıma Saygıyla (12 Mart 2012 - Pazartesi)
Hayaliyle Solanlar (04 Mart 2012 - Pazar)
Genç Türkler Birliği (27 Şubat 2012 - Pazartesi)
Kaldırımda Kale Var (21 Şubat 2012 - Salı)
Ceset Çukurunda Bir Müdür (12 Şubat 2012 - Pazar)
Kimlik Kimlik Üstüne ve Seyit Rıza (06 Şubat 2012 - Pazartesi)
Katerina?ya Referans (29 Ocak 2012 - Pazar)
Hasandede Peribacaları (23 Ocak 2012 - Pazartesi)
?Hristofyaaaas!? diye bağırdı son kez (16 Ocak 2012 - Pazartesi)
Kızıl astar isterler (09 Ocak 2012 - Pazartesi)
Yas mı, Devlete isyan mı? (02 Ocak 2012 - Pazartesi)
Ilımlı sömürü (26 Aralık 2011 - Pazartesi)
Gönül Nuru Tuğra (19 Aralık 2011 - Pazartesi)
ADEY?e direniş (12 Aralık 2011 - Pazartesi)
Kerbelâ?yı Yeniden Sorgulamak (05 Aralık 2011 - Pazartesi)
Eşit İşe Eşit Ücret mi Yoksa (28 Kasım 2011 - Pazartesi)
Avanos?un Kazları (21 Kasım 2011 - Pazartesi)
Bir Öneri de Benden (19 Kasım 2011 - Cumartesi)
Sürün şu domuzları (10 Kasım 2011 - Perşembe)
Bu Gün On Kasım Perşembe (10 Kasım 2011 - Perşembe)
Güldürmeyin Adamı (04 Kasım 2011 - Cuma)
Çanakkale Ruhlu Anadolu İnsanı (31 Ekim 2011 - Pazartesi)
Bir ayıba itiraz (29 Ekim 2011 - Cumartesi)
Dil (24 Ekim 2011 - Pazartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sağlık
3. Sayfa
Teknoloji
Magazin
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar